اگر بخواهیم پاسخی جامع به پرسش صنایع دستی چیست؟ بدهیم، میتوانیم به تعریف سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد و دفتر فناوری اطلاعات و ارتباطات یونسکو در سال 1997 اشاره کنیم. در این تعریف، صنایع دستی به محصولاتی اطلاق میشود که کاملاً بهصورت دستی یا با بهرهگیری از ابزارهای تولید ساده ساخته میشوند. استفاده از ابزارهای مکانیکی در تولید این محصولات، تا حدی امکانپذیر است که مانع تجلی خلاقیت و هنر صنعتگر نشوند.
این محصولات دارای ارزش زیباییشناختی و هنری هستند، مبتنی بر نمادهای فرهنگی، مذهبی، سنتی و تاریخی هر منطقه ساخته میشوند و میتوانند دارای کارکردهای تزئینی و کاربردی باشند.
طبقهبندی انواع صنایع دستی
صنایع دستی ایرانی را بر اساس نظر کارشناسان فرهنگستان هنر به انواع زیر طبقهبندی میکنند.
دستبافتهای داری
بافتههای داری شامل قالی، گلیم، زیلو و گبه هستند. شناخته شدهترین و برجستهترین نوع زیرانداز، از گذشته تابهحال، قالی بوده است که از جنس پشم، کرک یا ابریشم تولید میشود. گلیم نیز، پس از قالی، یکی از پرطرفدارترین زیراندازها و کفپوشها است که بهصورت گلیم یکرو و گلیم دورو تولید میشود.
دستبافتهای دستگاهی
بافتههای دستگاهی مشتمل بر انواع جاجیم، پلاس و پارچه هستند. دستبافتهای جاجیم شامل گلیمچه، چنته، جاجیم، ماشته، جاجیمچه و اهرامی هستند.
پارچه نیز به انواع پارچه فاخر و پارچههای معمولی تقسیمبندی میشود. از جمله پارچههای فاخر میتوان به پارچههای مخمل، ترمه، ابریشمی و مخمل اشاره کرد. سایر پارچهها نظیر پردهای، کرباس، شمد و نظایر آن در زمره پارچههای معمولی قرار میگیرند.
رودوزیهای سنتی
رودوزیهای سنتی، خود به سه نوع دوخت روی پارچه، دوخت داخل پارچه و تزئین پارچه تقسیمبندی میشوند. انواع هنرهای دستی مرتبط با دوخت روی پارچه شامل سوزندوزی، قلابدوزی، ملیلهدوزی، پتهدوزی، نواردوزی و نظایر آن هستند. هنرهای دستی مرتبط با دوخت داخل پارچه شامل سکمهدوزی و چشمهدوزی هستند.
هنرهای فلزی
اگر میخواهید بدانید پرکاربردترین نوع صنایع دستی چیست؟ در پاسخ باید گفت که صنایع دستی فلزی در ایران موارد استفاده زیادی دارند، از تنوع بالایی برخوردارند و شامل قلمزنی، زرگری، هنر ملیله کاری روی فلزات، نقرهکوبی، ضریحسازی، زیورآلات سازی، مسکوبی و مشبک کاری هستند.
میناکاری
هنر میناکاری شامل مینای نقاشی، مینای مرصع و مینای خانهبندی است. مینای نقاشی همان میناکاری روی مس است. یعنی هنرمند از ظرفی با زیرساخت مس برای پیاده کردن طرح و رنگ خود استفاده میکند
سفالگری
سفالگری در دو نوع لعابدار و بدون لعاب توسط هنرمندان انجام میشود. سفالگری بدون لعاب شامل انواع سفالگری چرخ کاری، سفالگری نقش برجسته و سفالگری با دست هستند. سفالگری لعابدار نیز از انواع نقاشی روی لعاب، سفالگری دوغابی، نقاشی زیر لعاب و لعابسازی تشکیل شده است.
آبگینه
شاید علاقمند باشید بدانید که یکی از باظرافتترین صنایع دستی چیست؟ در پاسخ باید گفت که آثار دستساز مربوط به هنر آبگینه که در دو نوع شیشهگری و تزئین شیشه توسط صنعتگران انجام میشود، بسیار زیبا، ظریف و چشمنواز هستند. شیشهگری را میتوان به روش فوتی و فوتی قالبی انجام داد.
تزئین شیشه را میتوان به روشهای آبگزکاری، تراش روی شیشه، نقاشی پشت شیشه، مینا روی شیشه، ماتکاری و ترکیب شیشه و فلز انجام داد. برای مشاهده و خرید محصولات آبگینه به این صفحه از فروشگاه آنلاین آرامان مراجعه کنید.
صنایع دستی چوبی
هنرهای دستی متنوعی با بهرهگیری از انواع چوب بهوجود آمدهاند؛ از جمله این هنرهای نفیس میتوان به ارسی سازی، خاتمکاری، خراطی، معرقکاری، منبتکاری، نازک کاری و کندهکاری اشاره کرد.
صنایع دستی سنگی
تنوع سنگها در مناطق مختلف موجب شده تا هنرهای دستی مختلفی نیز مرتبط با آنها رواج پیدا کند. برخی از هنرهای دستی مرتبط با سنگها شامل سنگ تراشی، حکاکی روی سنگ، فیروزهکوبی، مرصعکاری و خراطی سنگ هستند.
نگارگری
انواع صنایع دستی نگارگری شامل نگارگری کتاب، طراحی سنتی، طراحی گلیم، طراحی ناخنی و طراحی قلمی هستند.
مقاله هنر نگارگری چیست به شما درباره این هنر ایرانی بیشتر توضیح میدهد.
حصیربافی
حصیربافی نیز یکی از هنرهای دستی پرطرفدار است که در مناطقی که گیاهانی نظیر نی و واش به وفور وجود دارند رواج پیدا کرده است. این صنایع دستی شامل بامبوبافی، چیغ بافی، بوریابافی و مرواربافی است.
محصولات آرامان
شکلات خوری قلمزنی
شکلات خوری بدون پایه قلمزنی که در فروشگاه آرامان عرضه شده است، از جمله ظروف پذیرایی لوکس بهشمار میرود که حاصل هنر دست صنعتگران قلمزنی بر روی زیرساختی از مس مرغوب است. این صنایع دستی خوش نقش و نگار و اصیل در اندازههای متنوع 15 سانتیمتری، 25 سانتیمتری، 28 سانتیمتری، 33 سانتیمتری و بزرگ در آرامان موجود هستند و قیمتی مقرونبهصرفه دارند.
این محصول را همچنین میتوانید بهعنوان قندان یا آجیلخوری مورد استفاده قرار دهید یا در ویترین و باکس منزل و محل کار نگهداری کنید تا نقش مؤثری در زیبایی دکوراسیون محیط زندگیتان داشته باشد.
اگر بخواهیم پاسخی جامع به پرسش صنایع دستی چیست؟ بدهیم، میتوانیم به تعریف سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد و دفتر فناوری اطلاعات و ارتباطات یونسکو در سال 1997 اشاره کنیم. در این تعریف، صنایع دستی به محصولاتی اطلاق میشود که کاملاً بهصورت دستی یا با بهرهگیری از ابزارهای تولید ساده ساخته میشوند. استفاده از ابزارهای مکانیکی در تولید این محصولات، تا حدی امکانپذیر است که مانع تجلی خلاقیت و هنر صنعتگر نشوند.
این محصولات دارای ارزش زیباییشناختی و هنری هستند، مبتنی بر نمادهای فرهنگی، مذهبی، سنتی و تاریخی هر منطقه ساخته میشوند و میتوانند دارای کارکردهای تزئینی و کاربردی باشند.
طبقهبندی انواع صنایع دستی
صنایع دستی ایرانی را بر اساس نظر کارشناسان فرهنگستان هنر به انواع زیر طبقهبندی میکنند.
دستبافتهای داری
بافتههای داری شامل قالی، گلیم، زیلو و گبه هستند. شناخته شدهترین و برجستهترین نوع زیرانداز، از گذشته تابهحال، قالی بوده است که از جنس پشم، کرک یا ابریشم تولید میشود. گلیم نیز، پس از قالی، یکی از پرطرفدارترین زیراندازها و کفپوشها است که بهصورت گلیم یکرو و گلیم دورو تولید میشود.
دستبافتهای دستگاهی
بافتههای دستگاهی مشتمل بر انواع جاجیم، پلاس و پارچه هستند. دستبافتهای جاجیم شامل گلیمچه، چنته، جاجیم، ماشته، جاجیمچه و اهرامی هستند.
پارچه نیز به انواع پارچه فاخر و پارچههای معمولی تقسیمبندی میشود. از جمله پارچههای فاخر میتوان به پارچههای مخمل، ترمه، ابریشمی و مخمل اشاره کرد. سایر پارچهها نظیر پردهای، کرباس، شمد و نظایر آن در زمره پارچههای معمولی قرار میگیرند.
رودوزیهای سنتی
رودوزیهای سنتی، خود به سه نوع دوخت روی پارچه، دوخت داخل پارچه و تزئین پارچه تقسیمبندی میشوند. انواع هنرهای دستی مرتبط با دوخت روی پارچه شامل سوزندوزی، قلابدوزی، ملیلهدوزی، پتهدوزی، نواردوزی و نظایر آن هستند. هنرهای دستی مرتبط با دوخت داخل پارچه شامل سکمهدوزی و چشمهدوزی هستند.
هنرهای فلزی
اگر میخواهید بدانید پرکاربردترین نوع صنایع دستی چیست؟ در پاسخ باید گفت که صنایع دستی فلزی در ایران موارد استفاده زیادی دارند، از تنوع بالایی برخوردارند و شامل قلمزنی، زرگری، هنر ملیله کاری روی فلزات، نقرهکوبی، ضریحسازی، زیورآلات سازی، مسکوبی و مشبک کاری هستند.
میناکاری
هنر میناکاری شامل مینای نقاشی، مینای مرصع و مینای خانهبندی است. مینای نقاشی همان میناکاری روی مس است. یعنی هنرمند از ظرفی با زیرساخت مس برای پیاده کردن طرح و رنگ خود استفاده میکند
سفالگری
سفالگری در دو نوع لعابدار و بدون لعاب توسط هنرمندان انجام میشود. سفالگری بدون لعاب شامل انواع سفالگری چرخ کاری، سفالگری نقش برجسته و سفالگری با دست هستند. سفالگری لعابدار نیز از انواع نقاشی روی لعاب، سفالگری دوغابی، نقاشی زیر لعاب و لعابسازی تشکیل شده است.
آبگینه
شاید علاقمند باشید بدانید که یکی از باظرافتترین صنایع دستی چیست؟ در پاسخ باید گفت که آثار دستساز مربوط به هنر آبگینه که در دو نوع شیشهگری و تزئین شیشه توسط صنعتگران انجام میشود، بسیار زیبا، ظریف و چشمنواز هستند. شیشهگری را میتوان به روش فوتی و فوتی قالبی انجام داد.
تزئین شیشه را میتوان به روشهای آبگزکاری، تراش روی شیشه، نقاشی پشت شیشه، مینا روی شیشه، ماتکاری و ترکیب شیشه و فلز انجام داد. برای مشاهده و خرید محصولات آبگینه به این صفحه از فروشگاه آنلاین آرامان مراجعه کنید.
صنایع دستی چوبی
هنرهای دستی متنوعی با بهرهگیری از انواع چوب بهوجود آمدهاند؛ از جمله این هنرهای نفیس میتوان به ارسی سازی، خاتمکاری، خراطی، معرقکاری، منبتکاری، نازک کاری و کندهکاری اشاره کرد.
صنایع دستی سنگی
تنوع سنگها در مناطق مختلف موجب شده تا هنرهای دستی مختلفی نیز مرتبط با آنها رواج پیدا کند. برخی از هنرهای دستی مرتبط با سنگها شامل سنگ تراشی، حکاکی روی سنگ، فیروزهکوبی، مرصعکاری و خراطی سنگ هستند.
نگارگری
انواع صنایع دستی نگارگری شامل نگارگری کتاب، طراحی سنتی، طراحی گلیم، طراحی ناخنی و طراحی قلمی هستند.
مقاله هنر نگارگری چیست به شما درباره این هنر ایرانی بیشتر توضیح میدهد.
حصیربافی
حصیربافی نیز یکی از هنرهای دستی پرطرفدار است که در مناطقی که گیاهانی نظیر نی و واش به وفور وجود دارند رواج پیدا کرده است. این صنایع دستی شامل بامبوبافی، چیغ بافی، بوریابافی و مرواربافی است.
محصولات آرامان
شکلات خوری قلمزنی
شکلات خوری بدون پایه قلمزنی که در فروشگاه آرامان عرضه شده است، از جمله ظروف پذیرایی لوکس بهشمار میرود که حاصل هنر دست صنعتگران قلمزنی بر روی زیرساختی از مس مرغوب است. این صنایع دستی خوش نقش و نگار و اصیل در اندازههای متنوع 15 سانتیمتری، 25 سانتیمتری، 28 سانتیمتری، 33 سانتیمتری و بزرگ در آرامان موجود هستند و قیمتی مقرونبهصرفه دارند.
این محصول را همچنین میتوانید بهعنوان قندان یا آجیلخوری مورد استفاده قرار دهید یا در ویترین و باکس منزل و محل کار نگهداری کنید تا نقش مؤثری در زیبایی دکوراسیون محیط زندگیتان داشته باشد.
سوغات و صنایع دستی بلوچستان